تفسیرخاکریز فرهنگی

تفسیر و داستان آیه مباهله

مباهله یعنی یکدیگر را نفرین کردن ، مباهله سندی است بر حقانیت اهل بیت....

سوره آل عمران آیه 61 ( آیه مباهله)

متن آیه : فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكاذِبِينَ

معنی آیه : پس هر كه با تو، بعد از علم و دانشى كه به تو رسيده است، درباره او (عيسى) به ستيز و محاجّه برخيزد (و از قبول حقّ شانه خالى كند) بگو: بيائيد پسرانمان و پسرانتان و زنانمان و زنانتان و خودمان را (كسى كه به منزله خودمان است) و خودتان را بخوانيم، سپس (به درگاه خدا) مباهله و زارى كنيم و لعنت خدا را بر دروغگويان قرار دهيم.

مباهله سند عظمت و فضیلت اهل بیت(ع)
در این خصوص روایات بی شماری از ائمه معصومین وارد شده است. در یکی از این موارد از امام رضا(ع) روایت شده است  که مراد از «ابناءنا» در آیه مباهله، حسن و حسین(ع) و منظور از «نساءنا» فاطمه(س) و منظور از «انفسنا» امیرالمؤمنین(ع) است، این، خصوصیت و امتیازی است که احدی از امت بر آن ها مقدم نیست و فضیلتی است که احدی از بشر در این فضیلت و شرف به آنها نمی رسد و کسی از مردم در آن فضیلت از آن ها سبقت نمی گیرد. نکته بسیار جالبتر این است که زمخشری از بزرگان اهل تسنن نیز معتقد است که آیه مباهله قوی ترین دلیل بر اثبات فضیلت اهل بیت(ع) است.

 

تفسیر آیه مباهله

اسم آیه

واژه‏ «نَبْتَهِلْ» از ريشه‏ «ابتهال» به معناى بازكردن دست‏ها و آرنج‏ها براى دعا، به سوى آسمان است و اين آيه به دليل اين واژه، به آيه‏ مباهله معروف گشته است. مباهله، يعنى توجّه و تضرّع دو گروه مخالف يكديگر، به درگاه خدا و تقاضاى لعنت و هلاكت براى طرف مقابل كه از نظر او اهل باطل است.

شأن نزول آیه

گروهی از مسیحیان نجران نزد پیامبر آمدند و به ایشان عرض کردند: به چه چیز دعوت میکنی؟

حضرت فرمودند : به اینکه گواهی دهید که جز الله خدایی نیست و من پیامبر خدا هستم و اینکه عیسی بنده خلق شده ای بود که میخورد و مینوشید.

پس از بحث و گفت و گوی فراوان، گروه مسیحی حاضر به قبول حق نشدند و زیر بار نرفتند که عیسی بنده ای از بندگان خداست. در این هنگام این آیه نازل شد.

پیامبر به آنها فرمودند که بیایید یکدیگر را نفرین کنیم. اگر حق با من بود، لعنت خدا بر شما نازل شود و اگر حق با شما بود، لعنت خدا بر من فرود آید.

آنها پذیرفتند و قرار گذاشتند فردای آن روز در مکانی حضور یابند و باهم مباهله کنند. هنگامی که نزد رؤسای خود بازگشتند و مطلب را بازگو کردند، سران آنها گفتند که اگر او قوم خود را آورد، پیامبر نیست؛ ولی اگر خانواده اش را آورد، حتما پیامبر است.

فردای آن روز، پیامبر(صلی الله علیه و آله) همراه علی(علیه السّلام) و فاطمه(علیها السّلام) و حسن(علیه السّلام) و حسین (علیه السّلام) برای مباهله حاضر شد. هنگامی که گروه نصرانی این صحنه را دیدند از پیامبر خواستند که از مباهله صرف نطر کند و اجازه دهد که آنها به دین خود بمانند و به پیامبر چزیه بدهند؛ پیامبر پذیرفت و آنها بازگشتند.

 

در روایتی آمده که اسقف مسیحیان به آنها گفت: من صورت هایی را میبینم که اگر از خداوند تقاضا کنند که کوه ها را از جا برکند، چنین خواهد کرد. هرگز با آنها مباهله نکنید که هلاک خواهید شد؛ و یک مسیحی تا روز قیامت بر صفحه زمین باقی نخواهد ماند.

 

سؤال : در اين ماجرا تنها فاطمه زهرا عليها السلام حضور داشت، پس چرا قرآن كلمه‏ جمع «نِساءَنا» را بكار برده است؟

پاسخ : در قرآن مواردى است كه خداوند از يك نفر به صورت «جمع» ياد میکند. مانند آيه 181 سوره آل عمران كه يك نفر از روى توهين گفت: خدا فقير است، ولى آيه به صورت جمع مى‏فرمايد: «الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ» چنان كه قرآن درباره حضرت ابراهيم عليه السلام مى‏فرمايد: ابراهيم يك امّت است، با آنكه يك نفر بيشتر نبود.

پیام های آیه

1- اگر انسان ایمان به هدف داشته باشد، حاضر است خود و نزدیک‏ ترین بستگانش را در معرض خطر قرار دهد. «من بعد ما جائک من العلم»

2- آخرین برگ برنده و سلاح برنده مؤمن، دعاست. «فقل تعالوا ندع»

3- فرزند دخترى، همچون فرزند پسرى، فرزند خود انسان است. «ابنائنا» بنابراین امام حسن (ع) و امام حسین (ع) فرزندان پیامبرند.

4- زن و مرد در صحنه‏ هاى مختلف دینى، در کنار همدیگر مطرحند. «نسائنا»

5 – در دعا، حالات اهل دعا مهم است، نه تعداد آنها. گروه مباهله کننده پنج نفر بیشتر نبودند. «ابنائنا، نسائنا، انفسنا»

6- علىّ‏ بن ابى‏طالب‏، جان رسول اللَّه است. «انفسنا»

7- کسى که منطق و استدلال و معجزه، او را به پذیرش حقّ تسلیم نمى ‏کند، باید با او مباهله کرد. «تعالوا… نبتهل»

8- اگر مؤمنان محکم بایستند، دشمن به دلیل باطل بودنش عقب نشینى مى‏ کند. «ندع… نبتهل»

9- استدلال را باید با استدلال پاسخ داد، ولى مجادله و لجاجت باید سرکوب شود. «لعنة اللّه على الکاذبین»

تفسیر آیه مباهله آقای قرائتی 

منابع:

تفسیر نور

خبرگزاری مهر

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

13 + 20 =

دکمه بازگشت به بالا